Dit artikel is deel van de DaanSpeak-serie
War On Democracy
Bommen in Bali 1
2
Nederlandse muziekgroep ontsnapt dankzij voorkennis aan aanslag Bali
18jul03
Een Nederlandse muziekgroep is vorig jaar op Bali dankzij voorkennis
ontkomen aan de bomaanslag. Alle details hierover, inclusief gesprekken
met de groepsleden, staan in een DaanSpeak die we niet zullen publiceren.
De leden van de groep hebben aan DaanSpeak duidelijk gemaakt dat ze het
niet meer op prijs stellen dat hun getuigenissen openbaar worden gemaakt.
Die mening werd kracht bijgezet middels een fysiek dreigement.
Na meerdere gesprekken met vijf leden van de groep schreven we een artikel
dat na afronding leidde tot de conclusie dat het artikel van waarde
zou kunnen zijn bij de rechtsgang zoals die op dit moment plaatsvindt
in Bali. In het artikel werd man en paard genoemd, hoewel drie van de
vijf groepsleden die we spraken anoniem wensten te blijven. Ook de naam
van de groep en de naam van de tipgever stonden in het artikel. We reconstrueerden
de gebeurtenissen met betrekking tot de groep voor, tijdens en na de
aanslag.
De Indonesische productieleiding van de Nederlandse
groep had via familie bij de Indonesische geheime dienst een tip gekregen
tijdig te vertrekken met de gehele productie (meer dan honderd man)
uit het hotel dat vlakbij de plaatsen ligt waar later de bommen zijn
ontploft.
Bij de aanslag op 12 oktober 2002 lieten 202
mensen het leven.
DaanSpeak stapt naar actualiteitenrubriek
Als je een begin maakt aan een dergelijk artikel, kan het niet anders
dan dat je dat tot de bodem uitzoekt. Je kunt niet volstaan met het omschrijven
van de muziekgroep en een vaag verhaal ophangen over 'een man die een
tip kreeg'. Je moet logische vragen vóór zijn: je moet de naam van de
muziekgroep noemen, groepsleden hebben die met naam en toenaam de feiten
vertellen en je moet de naam noemen van de man die de cruciale tip kreeg.
Het is alles of niets. Ons artikel bevatte
'alles', op één element na: On the record wilden de groepsleden
de naam van de productieleider niet noemen omdat hij dan mogelijk in problemen
zou kunnen komen. Na naspeuringen kwam DaanSpeak achter de naam van de
man in kwestie. Het artikel was nu volledig en klaar voor publicatie.
Omdat na publicatie een ieder ermee aan de haal
zou kunnen gaan en zou gaan, besloten we het nog niet te publiceren en
onder voorwaarden ter beschikking te stellen aan een actualiteitenrubriek.
Correspondent gaat in Indonesië verhaal halen
De website DaanSpeak is een uit de hand gelopen liefhebberij van iemand
die zijn gehele werkende bestaan redacteur/verslaggever is geweest (en
nog is) bij tv-programma's, dus we hebben connecties in de wervelende
wereld van de televisie. We belden we een bevriende collega bij een belangrijke
actualiteitenrubriek. Hij was meteen enthousiast, zag meteen in dat de
informatie behulpzaam zou kunnen zijn in het boven water halen van de
waarheid over de aanslag op Bali en stelde het onderwerp voor aan zijn
redactieleiding. Om onduidelijke redenen werd het afgeschoten. Vervolgens
klopten we aan bij een andere actualiteitenrubriek, waar we niemand persoonlijk
kenden. We zouden worden teruggebeld, maar dat is nooit gebeurd. Dat de
journalistiek nauwelijks meer nieuwsgierig is, wisten we al -het is de
reden geweest dat we DaanSpeak moesten oprichten- maar toch is het confronterend.
Hierna klopten we aan bij wederom een andere actualiteitenrubriek, maar
de bevriende collega die het onderwerp wilde maken met DaanSpeak kreeg
een ongelukje en was uitgeschakeld voor een paar weken. Een eveneens bevriende
collega bij die rubriek nam het onderwerp over, maar
stuurde zonder met ons te overleggen een plaatselijke correspondent af
op de ontvanger van de tip in Indonesië.
Weldegelijk sprake van voorkennis
Zo'n ontmoeting kun je maar één keer goed doen. Als je het al wilt doen,
dan moet je een draaiende camera meenemen of op z'n minst een bandrecorder:
je kunt maar één eerste indruk maken. Het enige wat deze correspondent
bij zich had was een goeie vraag. We hebben naderhand
nog gebeld met de correspondent en kregen te horen dat de Indonesische
productieleider 'wit wegtrok'. De correspondent geloofde de productieleider
op zijn woord dat het 'puur toeval' was geweest dat de groep op stel en
sprong was vertrokken. Dankzij gesprekken van DaanSpeak
met groepsleden die na de aanslag expliciete details kregen te horen van
de productieleider, concluderen wij dat er weldegelijk sprake is geweest
van voorkennis.
Paniek in de tent, getuigen trekken zich terug
Na het bezoekje van de correspondent, heeft de Indonesische productieleiding
in paniek naar enkele van de belangrijkste groepsleden gebeld in Nederland.
Dat er allemaal journalisten waren die artikelen plaatsten waarin iedereen
met naam en toenaam werd genoemd. De paniek sloeg
over naar Nederland en DaanSpeak werd door een van de leden van de muziekgroep
boos opgebeld. Of we wel hadden begrepen dat de hele productietoko op
de fles ging en dat er koppen gingen rollen, doden zouden vallen.
Onze reactie dat er al doden waren gevallen, meer dan tweehonderd zelfs,
en dat de waarheid boven tafel moest, viel niet in goede aarde. We moesten
zelfs rekening houden met bezoek. Na dit dreigement werd de hoorn op de
haak gegooid. Vandaag, inmiddels weken later, hebben we nog even gebeld
met een ander lid van de Nederlandse groep, de oprichter ervan. Hij is
niet boos, maar wil er verder niets meer mee te maken hebben nu hij middels
telefoontjes en emails de boel, zeker ook in Indonesië, enigszins heeft
weten te sussen. Daar heben we respect voor en dus plaatsen we ons artikel
niet.
DaanSpeak
Meld je via email aan voor de gratis
mailing list.