Wat een stomvervelend patroon. Na Louis Theroux en Ruby Wax gaat nu ene Rob Kamphues naar Amerika om precies dezelfde reportages te maken als zijn voorgangers. Het patroon:
1. De status quo is heilig. Ga, omdat het anders zo saai is, op zoek naar andere kaders, maar verlaat je eigen beperkte kader nooit en te nimmer.
2. Bezoek vreemde vormen binnen het maatschappelijk kader of net erbuiten. Laat je leiden door je beperkte kennis en wereldvisie en graas hierbij dus niet verder dan het eerste onderwerp dat net boven het maaiveld uitsteekt.
3. Doe geïnteresseerd en praat de mensen bij het onderwerp naar de mond. (Maar verzuim niet als je in het buitenland bent, ze in hun bijzijn in je eigen taal belachelijk te maken).
4. Maak ze aan het eind van je programma af waar ze niet bij zijn.

Je zou bijna denken dat deze vorm van tv-maken is begonnen omdat Louis Theroux (die de kunst had afgekeken bij de ongeëvenaarde Clive James) geen reportages meer wilde maken voor Video Nation van Michael Moore, omdat Moore een kritische noot wilde brengen met zijn programma. Theroux graafde voor zijn eigen programma niet meer zoals bij Moore, maar raapte van de oppervlakte een aantal onderwerpen op over de wondere wereld van wonderlijke Amerikanen. Dankzij de charismatische Theroux leverde dat een aantal aardige programma's op in de BBC-serie Weird Weekends. Vervolgens trok Ruby Wax, in de slipstream van Theroux, naar de VS om de zaken nog eens dunnetjes over te doen. Theroux naar de Ku Klux Klan, Wax naar de Ku Klux Klan. Nota bene ook voor de BBC; zou die haar half hebben betaald, voor die afgelebberde onderwerpen?

En nu hebben wij in Nederland Rob Kamphues. Theroux naar de militia, Kamphues naar de militia. Waarom de militia? Sappig onderwerp. Het maakt nieuwsgierig zonder je er in te hoeven verdiepen. De militia is immers regelrechte waanzin. Of in de woorden van Kamphues, gevaarlijk en fascistisch. Hij stond zelf te kijken van zijn uitspraak, maar die werd hem ontlokt door zijn frustratie over zijn volkomen knullige pogingen contact te leggen met een militia. Toen hij voor de zoveelste maal de kijker lastig viel met zijn gestuntel en maar geen contact kreeg, riep hij gefrustreerd zijn vooringenomenheid uit, ons daarmee een onverwacht eerlijk kijkje in zijn bekrompen patroon-denken gevend.

In het programma liep Kamphues in een interviewtje tegen een aantal prachtige uitspraken op van een militia-man. Hieruit bleek dat diens motivatie voortkwam uit zijn persoonlijke ervaringen in de korte oorlog van de VS met Panama, teneinde dictator en ex CIA-vriend Noriega te vangen. Hij was tot tranen geroerd toen hij vertelde hoe collega-soldaten massaal burgers doodschoten en anderszins executeerden en hoe een onschuldig gezinnetje met een Amerikaanse tank werd overreden. De militia-man besloot vanaf toen dat hij zijn land moest verdedigen tegen -zoals hij dat was gaan zien- de boeven in Washington. Parels voor de zwijnen, want Kamphues ging er totaal niet op in, terwijl het een uitstekend beginpunt was voor een zoektocht. Sterker, hij vroeg de man later of hij niet in staat zou zijn in een schietende gek te veranderen, mocht hij het eens moeilijk krijgen. De man zei door een diep dal te zijn gegaan toen zijn vrouw hem verliet, maar dat het niet eens in hem was opgekomen geweld te gebruiken. Des te pijnlijker was het toen Kamphues was aanbeland bij punt vier van het patroon: 'Maak ze aan het eind van je programma af waar ze niet bij zijn'. In zijn laffe eindmonoloog maakte hij niet alleen de militia met de grond gelijk, maar stak hij, met de precisie waarmee hij eerder op de schietbaan de denkbeeldige vijand had vermoord, ook zijn 'nieuwe vriend' een mes in de rug door hem er openlijk van te verdenken wel eens in een schietende gek te kunnen veranderen.

Jammer dat die interviewkandidaten van dit soort clichéreportages vaak zo simpel* zijn dat ze Kamphues en consorten niet meteen doorzien. Kamphues et al komen niet met een open journalistieke blik het onbekende terrein verkennen. Het zijn boeren die niet vreten wat ze niet kennen. Daar kun je je schouders over ophalen, maar intussen krijgt dit soort boeren een vet salaris en prime time zendtijd, voert dit soort boeren wetenschappelijk onderzoek waardoor we nog steeds achter lopen bij wat mogelijk is, zorgt dit soort boeren ervoor president van de VS te worden, met alle gevolgen vandien.
* Denk maar aan slangenbezwerende kerkgangers van Wax, de Ufologen van Theroux en zo verder.

Regelmatige lezers van DaanSpeak zullen begrijpen dat we het hier niet opnemen voor de militia's, maar voor onderhoudende, interessante, leuke en journalistiek-gedegen tv-programma's. De onderwerpen voor dat soort programma's bestaan in zulke grote aantallen dat we ze op deze pagina's nauwelijks kwijt kunnen, maar toch krijgen we regelmatig weer het broddelwerk te zien van nooit wakker geworden programmamakers die ons afschepen met hun patroon-producties.

DaanSpeak
Meld je via email aan voor de gratis mailing list.