01aug03 - Het Engels uit de oorspronkelijke tekst van dit artikel is vertaald door Martin Koeman.
This article is also available in English.
In deze DaanSpeak gaan we in meer detail in op de vraag die centraal stond in het vorige deel van deze serie: Is Jezus Christus een mythe en zijn leven een metafoor? De schrijvers van The Jesus Mysteries denken van wel. Hun boek was Book of the Year bij The Daily Telegraph in 1999; een vijfde van de ruim 300 pagina's bestaat uit noten genoteerd in een klein corps. Het boek is niet uit voorraad leverbaar en we hebben het uiteindelijk in België moeten bestellen, maar desondanks kunnen we tot die tijd toch wat dieper ingaan op de materie dankzij een 'kort overzicht van het boek' in de vorm van een artikel van de auteurs. Hieronder enkele delen.

'Op dezelfde plaats waar de paus de katholieke mis opdraagt, huldigden heidense priesters ook een symbolische maaltijd van brood en wijn ter nagedachtenis aan hun heiland die, net als Jezus, had verklaard: "Hij die weigert van mijn lichaam te eten en van mijn bloed te drinken, zodat hij met mijn één wordt en ik met hem, die zal geen redding kennen." Toen wij deze buitengewone overeenkomsten tussen het verhaal van Jezus en heidense mythes begonnen te ontdekken, waren wij verbijsterd.
[...] Wij zijn ervan overtuigd geraakt dat het verhaal van Jezus niet de biografie is van een historische Messias, maar een mythe die gebaseerd is op steeds terugkerende heidense verhalen. Het christendom was geen nieuwe en unieke openbaring, maar in feite een joodse aanpassing van de eeuwenoude heidense mysteriereligie.' Om critici voor te zijn, schrijven ze: 'Het is sterk gebaseerd op de beschikbare historische bronnen en het meest recente wetenschappelijke onderzoek. Terwijl wij hopen dat we het toegankelijk hebben gemaakt voor de algemene lezer, hebben we ook een overvloed aan noten eraan toegevoegd met bronnen, referenties en meer detail voor degenen die onze argumenten grondiger willen analyseren'.

Verschillende namen, hetzelfde verhaal
Lang voordat er sprake was van Jezus de Christus, waren er mysterieverhalen bekend over een godmens die dood ging en weer opstond, schrijven de auteurs. Hij was in verschillende tijden in verschillende culturen bekend onder verschillende namen. De namen verschilden, maar de verhaalelementen waren steeds dezelfde:
* Osiris-Dionysus is vleesgeworden God, de heiland en 'Zoon van God'.
* Zijn vader is God en zijn moeder is een sterfelijke maagd.
* Hij wordt op 25 december in een grot, of een eenvoudige koeienstal geboren in het bijzijn van drie schaapherders.
* Hij biedt zijn volgelingen de kans om herboren te worden door middel van de doopriten.
* Hij verandert op wonderlijke wijze water in wijn bij een huwelijksceremonie.
* Hij rijdt triomfantelijk de stad in op een ezel terwijl mensen met palmtakken zwaaien om hem te eren.
* Hij sterft met pasen als offer voor de zonden van de wereld.
* Na zijn dood daalt hij af naar de hel, waarna hij op de derde dag opstaat uit de dood en glorieus opstijgt naar de hemel.
* Zijn volgelingen wachten op zijn terugkomst als rechter bij de Laatste Dagen.
* Zijn dood en wederopstanding worden gevierd met een rituele maaltijd van brood en wijn, die zijn lichaam en bloed symboliseren. [...] Wij hadden zo'n uitvoerige verzameling overeenkomsten verzameld dat er haast geen elementen van betekenis in de biografie van Jezus waren die wij niet eerder hadden aangetroffen in de mysteries. Daar komt nog bij dat wij ontdekten dat zelfs de leerstellingen van Jezus niet oorspronkelijk waren, maar dat heidense wijzen die vóór waren!'

Keizer bepaalt: letterlijk nemen Christusverhaal
De auteurs van het boek The Jesus Mysteries, ontdekken door hun onderzoek dat in de eeuwen na Christus twee groepen christenen actief waren: de Gnostici en zij die het Jezusverhaal letterlijk namen. De Gnostici 'beweerden de geheime, verborgen mysteries van het christendom te kennen die de letterknechten niet hadden' en werden onderdrukt en verdwenen uiteindelijk, samen met een stapeltje apocriefe boeken, uit de christelijke geschiedenis nadat keizer Constantine het christendom van hen die het verhaal van Christus letterlijk namen met een decreet tot wereldgodsdienst verhief.

De mythe is de vorm, maar het gaat om de inhoud, het doel
De schrijvers vragen zich af: 'Waarom zouden wij de verhalen van Osiris, Dionysus, Adonis, Attis, Mithras en de andere heilanden uit de heidense mysteries moeten beschouwen als fabeltjes, maar bij het tegenkomen van in wezen hetzelfde verhaal zoals verteld in een joodse context, geloven dat het de biografie is van een timmerman uit Bethlehem?' Goed punt. Al duizenden jaren circuleren mythes over godmensen met precies dezelfde details als in het Christusverhaal. Die mythes zijn de vorm bij het doel: innerlijke transformatie. Dat proces van transformatie is opgedeeld en ieder deel heeft een begin, een midden en een eind. Om dit proces kenbaar te maken, is het gevat in een verhaalvorm. Denk maar aan een roman als In de Ban van de Ring of een verhaal als dat over Adam en Eva. Slechts weinigen nemen dat eerste bijbelverhaal vandaag de dag nog letterlijk. Sterker, het getuigt van gebrek aan respect voor de schrijver als je zo'n verhaal -zoals ook bijvoorbeeld Animal Farm- letterlijk zou nemen.

The greatest cover-up in history
De auteurs gaan op verder onderzoek uit naar de waarheid bij het verhaal over Jezus Christus:
'Wij merkten dat wij verwikkeld waren geraakt in een wereld van schisma's en machtsstrijd, van vervalste documenten en valse identiteiten, van brieven die waren geredigeerd en aangevuld, en van de grootschalige vernietiging van historisch bewijsmateriaal. [...] Het werd steeds duidelijker dat we opzettelijk waren bedrogen, dat de gnostici echt de oorspronkelijke christenen waren, en dat hun anarchistische mysticisme was gekaapt door een autoritaire instelling die er een dogmatische religie van had gemaakt - en vervolgens op brute wijze de grootste doofpotaffaire in de geschiedenis doorvoerde. [...] Wij hebben de vorm behouden, maar de verborgen betekenis verloren'. De schrijvers eindigen het artikel met de woorden: 'Het is onze hoop dat dit boek een soort kleine bijdrage kan leveren bij het terugwinnen van het ware mystieke christelijke erfgoed.' Daarmee doelen ze op het innerlijke mysterie dat ligt verscholen in het uiterlijke mysterie, zoals we dat door het christendom kennen: 'Aan ingewijden in de verborgen mysteries werd de mystieke betekenis van de rituelen en mythen van de uiterlijke mysteries onthuld, een proces dat een persoonlijke transformatie en spirituele verlichting teweegbracht.' Transformatie na initiatie door een ingewijde.

DaanSpeak
Meld je aan voor de gratis mailing list.