Hier volgt een gedeelte uit het interview, vertaald in het Nederlands door degene die mij het (toen nog) nieuws toespeelde. Op diverse plaatsen op het internet staat het hele interview in het Engels. Het interview is geciteerd door auteur Sara Flounders voor het boek Nato in the Balkans. Flounders is van het International Action Center, IAC, opgericht door Ramsey Clark, Former U.S. Attorney General. Over Clark en Flounders, beiden auteurs van Nato in the Balkans, zie deze pagina. Meer over de inhoud van hun boek via deze pagina. Meer over het interview en reacties erop.

Het interview
J.M. = Jaques Merlino
J.H. = James Harff

'J.M.: Meneer Harff, welke middelen stonden tot uw beschikking; van welke methoden bediende u zich?
J.H.: Dat is heel eenvoudig. Onze hulpmiddelen bestaan eigenlijk uit niets anders dan een kaartsysteem, een computer en een fax. In het kaartsysteem zijn de namen opgeslagen van honderden journalisten, politici, vertegenwoordigers van humanitaire organisaties en academici. Met de computer kunnen we deze databank koppelen aan aktuele thema's, om zo op effectief de juiste personen aan te spreken waar we op een bepaald moment informatie van willen krijgen. De computer is op zijn beurt met een fax verbonden. Zo kunnen we in een paar minuten alle personen waarvan we vermoedden dat ze reageren zullen van de precieze informatie voorzien. Ons werk bestaat hieruit diverse informatiebronnen te kanaliseren en daarna zo snel mogelijk te verspreidden, daarbij opvattingen die met het thema overeenkomen als eerste openbaar te maken. Snelheid is hier een eerste vereiste. Wanneer wij een informatiebron achten juist te zijn, is het voor ons de opgave deze mening in de wereldopinie als de gangbare mening te verankeren.  Vanaf dat moment is het duidelijk dat alleen datgene telt wat in het begin als standpunt werd ingenomen. Opdat we niet vergeten.

J.M. In welke periodes bent u het meest aktief?
J.H. Belangrijk is niet de frequentie maar de veronderstelde geschiktheid om op het juiste moment de juiste persoon aan te spreken. Ik kan een enige aantallen noemen, als u wilt. Van juni tot september hebben we dertig persgesprekken met de belangrijkste krantenuitgevers georganiseerd en dertien keer exclusieve informatie, 37 officiele brieven en ambtsberichten in omloop gebracht. We hebben ook bijeenkomsten tussen leden van de regering van de Bosnische moslims en vice-presidentskandidaat Al Gore, de heel actieve staatssekretaris Lawrence Eagleburger en tien invloedrijke senatoren georganiseerd, waaronder George Mitchell en Bob Dole. We hebben 48 telefoongesprekken met medewerkers van het Witte Huis, twintig met senatoren en ongeveer honderd met journalisten, opinieleiders, nieuwslezers van tv en andere invloedrijke personen uit de wereld van de media gevoerd.

J.M. Dat u dat allemaal precies weet! Waarop bent u in uw werk eigenlijk het meest trots?
J.H. Dat het ons gelukt is de Joden achter ons te krijgen. Dat was namelijk een heel heikele aangelegenheid omdat er in het dossier ten opzichte van de Joden heel veel voetangels en klemmen zaten. De Kroatische president Tudjman is in zijn boek "Irrwege der historische Wahrheit" namelijk heel onvoorzichtig geweest. Wie dit boek leest zou hem van antisemitisme kunnen beschuldigen.
Aan de zijde van de moslims was het niet veel beter gesteld;  president Izetbegovicc sprak in zijn "Islamitische verklaring" in 1970 zich uit voor een eenzijdig op de Islam georienteerde fundamentalistische staat. Los daarvan was het antisemitisme in het verleden in Bosnië en Kroatië springlevend. Tienduizenden Joden zijn in de Tweede Wereldoorlog in Kroatische kampen vernietigd. De joodse inteligentsia en joodse organisaties hadden daarom eigenlijk alle reden  de moslims en Kroaten vijandig gezind te zijn.  Deze vijandige gezindheid om te keren  was voor ons een grote uitdaging.

Het is ons gelukt en wel  tussen 2 en 5 augustus 1992 toen de New Yorkse krant "Newsday" met berichten kwam over Servische concentratiekampen. Trefwoorden hierbij waren "dodenkamp" "gulag" en "dodenkamp van de Serven"  (deze berichten werden later door de Duitse journalist Thomas Deichmann ontmaskerd Anm. d. Hrsg.). We zijn er meteen opgesprongen en hebben de meningsvorming van drie grote joodse organisaties in omgekeerde richting beinvloed: de "B'nai B'rith Anti-Defamation League" het "Amerikan Jewish Committee" en  het "American Jewish Congress".

We stelden hen voor een aankondiging te plaatsen in "the New York Times" en bij de Verenigde Naties protest aan te tekenen. Dat werkte voortreffelijk, het standpunt van de joodse organisaties te laten veranderen ten gunste van de Bosnische moslims was een uitstekend gelukte zet. In een handomdraai konden we de Serviërs in de wereldopinie neerzetten naast de nazi's. Weet u, het Joegoslavische probleem is heel gecompliceerd, niemand weet wat er aan vooraf ging, en om eerlijk te zijn, de meerderheid van het Amerikaanse volk vraagt zich af in welk deel van Afrika Bosnië nu eigenlijk ligt, maar opeens hebben we nu een eenvoudige geschiedenis van goeden en kwaden. We weten hoeveel daarvan afhangt. En we hebben gewonnen omdat we op het Joodse publiek gemikt hebben.

De pers past voortdurend het spraakgebruik aan en strooit met emotioneel geladen begrippen als etnische zuiveringen, concentratiekampen enz. waarbij men natuurlijk meteen associaties krijgt met Naziduitsland, gaskamers en Auschwitz. Het appelleren aan emoties in de berichtgeving is zo sterk dat niemand het zich meer kan permiteren er een afwijkende mening op na te houden. Het is niet ongevaarlijk wanneer men tracht de geschiedenis te herzien.
Dat was echt een schot in de roos.

J.M. Maar tussen 2 en 5 augustus had u geen bewijzen voor uw redeneringen. Het enige waarop u zich kon beroepen was het artikel in "Newsday".
J.H. Het is niet onze taak informatie op het waarheidsgehalte te controleren. We hebben daarvoor ook niet de benodigde middelen. Ik zeg u nogmaals, onze taak bestaat hieruit, informatie die ons ten dienste is snel in omloop te brengen en daartoe zorgvuldig uitgekozen contactpersonen aan te spreken. Wij hebben niet beweerd dat er concentratiekampen waren in Bosnie, maar we hebben bekend gemaakt dat "Newsday" dat beweerde.

J.M. Maar u bent zich er toch wel van bewust dat u hierin een grote verantwoordelijkheid draagt?
J.H. Wij zijn proffesioneel. We moeten ons werk doen en dat doen we. We worden er niet voor betaald om te moraliseren.  En zelfs wanneer het daarom zou gaan hebben we een zuiver geweten. Als u zou willen bewijzen dat de Serviers slachtoffer zijn, probeert u het dan, u zult merken dat u daarin dan helemaal alleen staat.'

Tot zover de vertaling door A. Noniem van het interview van Merlino met Harff.
 

PR en oorlog
Volgens de Boston Phoenix werkt Harff niet meer bij Ruder Finn, maar is nu baas van Global Communicators, 'the virtual marketing division of Harff Communications Incorporated'. De Boston Phoenix begin 1999: 'To hear PR-firm heads tell it, this diplomacy for hire is utterly benign -- American companies offer a service, pushing the needs of small and often poor countries into the public eye. "Public-relations people are simply intermediaries," says Ruder Finn chair David Finn. "We get people in positions of responsibility together and facilitate their communications." Harff, who headed Ruder Finn's Global Public Affairs division before leaving in 1997, credits American firms with educating policymakers and the media ealier in the decade about the Balkans in general and Kosovo in particular. "People had no idea where Kosovo was, what the issues were, who the personalities were, or what US policy interests were in the region," he says. "Our challenge was to bring them into contact with people who needed to have an understanding and a desire to understand. "Part of decision-making is having information from a diversity of sources," he adds. "I have always felt that was the biggest contribution we could make."

To their detractors, though, these PR firms aren't "educating" and "facilitating" so much as they are manipulating US opinion. These critics charge that American firms use their talent and influence to spin complex issues, portraying them in black-and-white terms that distort the real story. Just before the Persian Gulf War, for example, the Kuwaiti government retained the public-relations firm Hill and Knowlton, which helped arrange the later-discredited congressional testimony of a young Kuwaiti woman -- eventually revealed to be the daughter of a Kuwaiti ambassador -- who told of invading Iraqi soldiers' pulling premature Kuwaiti babies from their incubators.

Even if PR firms do not orchestrate false or misleading testimony, their access to insiders and their skill at drumming up favorable coverage adds unnecessary and unfortunate layers to policymaking, says Steve Rendall, senior analyst with Fairness and Accuracy in Reporting, a media-watchdog group. Without the PR firms, he says, "we would all have a clearer view of what was happening in the world." Although Rendall is no apologist for the murderous Milosevic, he believes that PR firms that have worked for Balkan-area clients such as Bosnia and Croatia have encouraged the public to perceive too stark a contrast between Milosevic and other Balkan leaders. "None of this is to say that Milosevic and the Serbs are just victims of bad press," he says. "But there has been a concerted effort in the press, with the help of PR firms, to paint the Serbs as the only thugs in the neighborhood."

Adds John Stauber, co-author of the 1995 book Toxic Sludge Is Good for You: Lies, Damn Lies, and the Public Relations Industry (Common Courage Press): "I think [the PR activity] is very unhealthy for democracy. It's very important that domestic policy debates be open and [that] we know whose interests are at stake. . . . Democracy requires, in the current vernacular, a lot of transparency." But PR, he says, "works best when it's invisible."

As if that's not reason enough for skepticism, consider this: foreign-government officials aren't the only ones who understand how useful PR professionals can be. Two weeks ago, Leslie Dach, vice-chair of public-relations giant Edelman Worldwide, was hired to work on Kosovo-related communications. For the White House.'

Op verzoek van DaanSpeak schreef A. Noniem een samenvatting van een aantal Franse en Duitse boeken over de andere kant van de Joegoslavische oorlog. Uit de samenvatting blijkt dat de Serven door de Kroaten werden onderdrukt en zelfs vermoord, maar dat ze uiteindelijk de publieke opinie tegen zich kregen.

DaanSpeak
Meld je via email aan voor de gratis mailing list.

PS
Lees deze DaanSpeak over PR-bedrijf Hill & Knowlton en hun invloed op de Golfoorlog.