01mei04
Het is niet alleen maar kommer, kwel en DaanSpeak! Er gaan ook dingen goed! Steeds meer wint de Light Side aan kracht. De afkeer van de leugens en de spin neemt toe, evenals de honger naar helderheid. Denk alleen maar aan vijf boeken die recent zijn verschenen: van 'former Treasury Secretary' Paul O'Neill, van journalist Bob Woodward, van Richard A. Clarke 'a veteran Washington insider who had advised presidents Reagan, George H.W. Bush, Clinton, and George W. Bush', van 'Former White House counsel and New York Times bestselling author' John Dean en van voormalig ambassadeur Joseph Wilson. Het zijn boeken van insiders die de waarheid onthullen over de praktijken van de Dark Side (zie deel drie van deze serie).

De Bushboeven in het Witte Huis moeten de ene na de ander klap incasseren. Na de vijf boeken kopte (inloggen met: daanspeak) de NRC vorige week vrijdag: 'Omstreden foto's vrijgegeven'. Het artikel gaat om de strijd die het Witte Huis uiteindelijk heeft verloren: 'Tot woede van het Amerikaanse ministerie van Defensie is de beperking van de publiciteit rond de dood van Amerikaanse militairen, de zogeheten coffin coverage, gedeeltelijk opgeheven.' Wat blijkt nou, het is het resultaat van de strijd van Russ Kick, de man achter de website thememoryhole.org en het artikel September 11, 2001: No Surprise, waaruit wij nog delen hebben gepubliceerd die een aanvulling vormden op onze eigen verslaggeving over voorkennis bij 11 september. Zijn naam en website stonden vrijdag prominent op de voorpagina van de NRC.

De onthullingen in de vier genoemde boeken en het werk van Kick zijn een essentieel onderdeel in het emancipatieproces van de eh, mensheid, maar het houdt hier niet op. Regeren is vooruitzien en dus is DaanSpeak aan het omdenken geslagen. De gedachte dat het zo niet verder kan, is belangrijk, maar zodra je dit inziet, dient zich onmidelijk de vraag aan hoe het dan wèl moet: hoe moet het verder? We zijn hier hard aan het nadenken en komen binnenkort met een allesomvattend plan voor eeuwigdurende wereldvrede, maar tot die tijd kan het geen kwaad eens te luisteren naar een professional op dit gebied, de Amerikaanse econoom en ontwikkelingshelper David C. Korten.

Interview met David C. Korten
Hij wordt geïnterviewd door het ongeëvennaarde Belgische tijdschrift HUMO [14/3317]: 'David. C. Korten is een witte raaf: tegelijk geschoold econoom (MBA, Ph.D., gespecialiseerd in organisatietheorie en bedrijfsstrategie) en ervaren ontwikkelingshelper.' Met zijn vrouw heeft hij de denktank Positive Futures Network opgericht. Het netwerk schrijft op hun website: 'We are best known for our publication YES! A Journal of Positive Futures. Our award-winning quarterly magazine invites the reader to be part of a global community of change makers. Each issue focuses on a theme, showing the possibilities and practical steps that can lead us all to a more positive future.' Dat klinkt goed en past mooi binnen ons nieuwe motto: DaanSpeak denkt om, denk mee!

'HUMO: Verandert het beleid als George Bush straks zou moeten plaatsmaken voor John Kerry?
Korten: In mijn boek schrijf ik dat het niet uitmaakt of je voor de Democraten of de Republikeinen stemt, maar dat sloeg op de vorige verkiezingen, toen de Green Party van Ralph Nader een goed alternatief was. Nu is er géén alternatief (Nader komt wel op, maar niet voor de Green Party, red.) en, heel belangrijk: we weten nu dat Bush jr. niet zomaar conservatief is, maar ronduit extreem-rechts.' We weten nu ook dat zowel Bush als Kerry lid zijn van het relatief kleine, maar zeer invloedrijke geheime genootschap Skull & Bones, dat verklaart dat het zich met de verkiezingen van november 2004 in een win-win-situatie bevindt.
Korten: 'Nooit eerder in de geschiedenis van het moderne Amerika zijn de burgerrechten zo met voeten getreden als nu, het sociale beleid van deze regering is rampzalig, en de economie stevent af op een catastrofe: de staatsschuld is torenhoog [...] De Amerikanen willen de wereld regeren, maar ze zouden beter naar zichzelf kijken: er gaapt een enorme kloof tussen rijk en arm, het onderwijs holt achteruit, de gezondheidszorg is slecht, de industrie verpest het milieu... De macht van de Verenigde Staten is een zeepbel.

HUMO: Amerika is een reus op lemen voeten?
Amerika gedraagt zich ten onrechte als dé wereldmacht, ja. Militair staan we sterk, maar economisch dansen we op het slappe koord. Het tekort op de handelsbalans is nog nooit zo groot geweest: wij hangen volledig af van de bereidheid van de rest van de wereld om ons goedkope grondstoffen te leveren en onze technologie af te nemen. Dat is erg tricky. Onze bedrijven verhuizen ook steeds meer naar lageloonlanden. Zo worden steeds meer mensen werkloos, en is onze welvaart over enkele generaties weggesmolten. Van de grootheid van Amerika blijft niet veel meer over, ze bestaat vooral in de hoofden van de Amerikanen.'

De vervuiler betaalt (nog niet)
Het gesprek komt terecht op het onderwerp van de auto. Korten: 'Wat zijn de grootste ondernemingen van Amerika? Autobouwers als Ford en General Motors, en benzineleveranciers als ExxonMobil. De winsten van de auto gaan naar een paar multinationals, de lasten worden gedragen door de gemeenschap. [...] En het gaat niet alleen over de auto. Bedrijven die vervuilende producten verkopen, moeten betalen voor de overlast. Ik zou willen dat commerciële zenders en bladen die reclame maken voor auto's en wegwerpartikelen, een deel van hun winsten in een overheidsfonds steken dat allerlei herstelmaatregelen kan financieren.

HUMO: U schrijft ook: 'Het financiële systeem is crimineel'.
Korten: Ja, omdat het geld maakt uit niets. Elke dag staan wereldwijd één miljoen mensen in alle vroegte op om het geldspel te spelen. De regels zijn simpel: je probeert geld van andermans bankrekening op de jouwe te krijgen door aandelen te kopen en heel snel weer te verkopen. Maar wat is zo'n aandeel werkelijk waard? Ik moet u allicht niet herinneren aan Lernaut&Hauspie, dat verhaal kent u beter dan ik (lachje). [...]

HUMO: De beurs is een gokspel?
Korten: Ja: Las Vegas in meervoud. De financiële speculant met zijn mooie Armanipak en zijn aktetas is geen zakenman, maar een ordinaire gokker. Hij verwerft rijkdom die anderen met bloed, zweet en tranen hebben opgebouwd. Dat is al erg genoeg, maar het is nog veel erger als dat gebeurt met andermans geld. Pensioenfondsen hebben gigantische verliezen geleden met foute speculaties in de IT-secor. Het moet dat soort publieke fondsen verboden worden op de beurs te spelen of te investeren in bedrijven die dat doen. Een verhaal apart zijn de banken. Die kunnen speculeren met tot 25 keer méér geld dan ze hebben. Probeer bij diezelfde banken maar eens een lening te krijgen voor een bedrag dat je eigen vermogen overstijgt: no pasaran.'

Werkloosheid? Er is te veel werk!
Het gesprek gaat op een gegeven moment over werkloosheid en HUMO vraagt: 'Maar wijzen hoge werkloosheidscijfers er niet op dat er gewoon te weinig werk is?
Korten: Maar er is juist te véél werk! Het probleem is dat onze economie mensen te veel afhankelijk maakt van betaald werk en hen geld geeft om nutteloze en zelfs schadelijke dingen te doen. Je hoort vaak dat we de economie alleen maar draaiende kunnen houden door meer en meer te consumeren. Een mythe! We moeten juist minder consumeren. Tegelijk moet de overheid de BTW op basisvoedsel, kleding en huisvesting en hygiënische producten afschaffen, zodat het leven goedkoper wordt. Dan kunnen we het ons permitteren onbetaald werk te doen. Er is ontzettend veel werk dat de gemeenschap ten goede zou komen, maar dat momenteel niet gedaan wordt omdat het in ons economische systeem onbetaalbaar is: zorgen voor zieken en ouderen, meer tijd opnemen voor de kinderen, [DaanSpeaks schrijven], noem maar op.'

Korten pleit voor een basisloon voor iedereen. HUMO lijkt dit een heel duur systeem. Korten: 'Maar niet onbetaalbaar. Met een basisloon hoef je geen uitkeringen meer te betalen - een aanzienlijke besparing. En er is veel minder zwartwerk, wat de overheid nu veel geld kost. Ik vind ook dat inkomsten uit kapitaal hoger belast moeten worden dan inkomsten uit arbeid. Op aandelen, obligaties, valuta en deriveraten moet een heffing komen die afhankelijk is van de tijd dat je ze in je bezit hebt: hoe korter, hoe hoger de belasting. Zo tref je de speculanten in hun portemonnee, en spoor je beleggers aan te investeren op lange termijn in plaats van te gokken op snel gewin.

Concept Ruimteschip Aarde vereist herverdeling welvaart
Korten maakt gebruik van het idee onze wereld te zien als Ruimteschip Aarde. Wat een geweldig beeld! We suizen met z'n allen op één groot organisch ruimteschip door het heelal! Zo is het maar net! Daar kan geen science-fictionfilm tegenop. Op deze manier bekeken is het ronduit schandalig dat we ons schip hebben laten kapen door de piraten van Skull & Bones en al hun asociale vrienden. Duizenden jaren heeft dit soort elites zich verheven boven de massa's om desnoods met leugen en bedrog de hordes onwetenden te leiden; maar de tijden zijn veranderd. In één zaterdagkrant staat meer informatie dan de gemiddelde Middeleeuwer tot zich nam in zijn hele leven en zo onwetend zijn de massa's tegenwoordig niet meer. Het wordt tijd dat we geweldloos terugnemen wat van ons is. Neem eerst als persoon in alles je eigen verantwoordelijkheid en doe het vervolgens als wereldburger.
'HUMO: 'Ruimteschip aarde', zoals u dat noemt, staat voor een heel moeilijke opdracht: een complete herverdeling van de rijkdom.
Korten: Sure. De rijkste twinting procent van de mensheid krijgt jaarlijks meer dan driekwart van wat we allemaal samen verdienen; de armste 20 procent krijgt amper 1,4 procent. De rest - 60 procent van de wereldbevolking - heeft met z'n allen 15 procent van de rijkdom te verdelen.
Ik vergelijk het graag met een filmset: de decors zien er indrukwekkend uit, maar daarachter is niets; het is façade. Voor de kust van Dubai worden kunstmatige eilanden aangelegd waar peperdure villa's worden gebouwd; een paar Hollywoodsterren en voetballers hebben er al een optrekje gekocht. Die kleine elite heeft genoeg geld om, geïsoleerd van de rest van de mensheid, in een wereld van schone schijn te leven, terwijl 1,2 miljard mensen een wanhopige strijd voeren om van minder dan één dollar per dag in leven te blijven. Vroeg of laat vinden die mensen een manier om hun rechtmatige deel op te eisen - goedschiks of kwaadschiks, no matter what. Het is niet slim om daarop te wachten, en het is ook niet menselijk: iedereen heeft recht op een menswaardig bestaan. Dus moeten we dringend beginnen met een herverdeling.

HUMO: Dat is toch sneller gezegd dan gedaan. Ik neem aan dat iedereen het eens zal zijn over het principe, maar het wordt anders als hun eigen portemonnee in het geding komt.
Korten: Ik ben lid van Responsible Wealth: wij behoren tot de 5 procent rijkste mensen van Amerika, maar in tegenstelling tot de meeste van onze soortgenoten fulmineren wij niét tegen hoge belastingen en nemen we niét onze toevlucht tot fiscale spitstechnologie om ze te omzeilen; we doen juist aanbevelingen om ons belastinggeld te gebruiken voor projecten die de gemeenschap ten goede komen. Dan zijn we zelfs bereid meer bij te dragen dan wettelijk verplicht is. Het is nog maar een experiment, maar ik denk dat het kan slagen. Nu, onze groep is natuurlijk een uitzondering. De meeste mensen zullen nooit vrijwillig laten raken aan hun bezit; het moet ze dus opgelegd worden. We moeten beginnen in het Witte Huis. Het is de hoogste tijd dat Bush en zijn dynastie ermee ophouden zichzelf te verrijken op de kap van de bevolking. En dat geldt voor veel toppolitici, overal ter wereld. Een vermogensregister is geen overbodige luxe: je weet wat iemand voor en na zijn functie verdient, en dus kan je na afloop de rekening maken.

Speculatie moet zeer zwaar belast worden, mischien wel 90%. Televisie- en filmsterren en sportmensen met mega-gages moeten het grootste deel daarvan teruggeven. Dat lijkt vergezocht, maar dat is het niet: wat die mensen hebben bereikt, hebben ze grotendeels te danken aan de maatschappij die hun onderwijs, infrastructuur enzomeer ter beschikking heeft gesteld. Dat is dus een faire deal.
Blijft over: het bedrijfsleven. Ik ben nauw betrokken bij de Business Alliance for Local Living Economy, een groep van zakenlui en ondernemers die drie jaar geleden is opgericht en nu al 23 afdelingen heeft. Het handvest is duidelijk: geen investeringen meer in de mondiale economie, wel in een 'levende' economie die nauw verbonden is met de lokale gemeenschap. Bedrijven moeten opnieuw wortelen in de samenleving. Dat is moeilijk haalbaar in grote industrieën als de automobielnijverheid, maar het kan perfect in de meeste andere bedrijfstakken. En bedrijven die vrijwillig investeren in die lokale, levende economie moeten minder belastingen betalen.

Er is hoop, maar actie is vereist
HUMO: Is er dan toch nog een happy end?
Korten: Ik ben een man van de hoop. Ik blijf meewerken aan bewegingen die proberen de zaken radicaal te veranderen; niets doen zou laf en onverantwoord zijn. Ik sta achter wat Kenneth Boulding in de jaren zestig heeft geschreven in zijn essay 'The Economics of the Coming Spaceship Earth': we gedragen ons als cowboys in een land zonder grenzen, terwijl we allemaal samen in een klein ruimteschip zitten. En net al zoals echte astronauten moeten we er rekening mee houden dat onze voorraad zuurstof en levensmiddelen beperkt is; we mogen dus niets verspillen. Astronauten zijn op elkaar aangewezen: ze helpen elkaar om samen iets te bereiken. Zo moet het ook in het grote ruimteschip aarde. We hebben een mondiale economie gecreëerd die machtiger is dan welke regering dan ook, en die als een vliegtuig op automatische piloot recht op een hoge bergwand afstevent. Het is vijf voor twaalf: ofwel veranderen we nu van koers, ofwel slaan we straks met z'n allen te pletter.
[...]
De antiglobalisten of, zoals u wil, de andersglobalisten zijn geen doemdenkers, maar realo's. Het zijn moedige mensen die de wereld willen veranderen, die niet denken: 'Het zal mijn tijd wel duren'. [...] Het bedrijfsleven heeft positieve termen als 'handel', 'vrijheid' en 'vooruitgang' voor zich opgeëist, zodat het lijkt alsof de antiglobalisten daartégen zijn. We hebben onze boodschap veel te lang slecht verkocht. Eén ding is zeker: we mogen niet opgeven, want er is verandering - van onderuit. Dat hebben we gezien bij de betogingen tegen de oorlog in Irak: over heel de wereld werden in no time vijftien miljoen mensen gemobiliseerd. En de beweging wordt niet geleid door één charismatische figuur; er zijn overal leiders. Ook dat is uniek. Over een paar decennia zal blijken dat de antiglobalisten de meest sociale beweging in de geschiedenis van de mensheid zijn: voor ons tellen niet de elites en de regeringen, maar de mensen en onze planeet.'


DaanSpeak
Meld je aan voor de gratis mailing list.